ถาม-ตอบ การปฏิบัติอรูปฌาน

(ตอน ๑)
ขอนำการถาม-ตอบ การปฏิบัติธรรม ที่ครูบาอาจารย์ท่านหนึ่ง( ท่านเป็นลูกศิษย์สายหลวงพ่อชา วัดหนองป่าพง และเป็นลูกศิษย์ของหลวงตามหาบัว วัดป่าบ้านตาด) ท่านได้เมตตาวิสัชชนาตอบให้กับผู้ปฏิบัติธรรมคนหนึ่งเกี่ยวกับอรูปฌาน เผื่อเป็นประโยชน์ต่อท่านผู้ปฏิบัติ ได้คลายข้อสงสัยในการปฏิบัติในอรูปฌาน

ป : ตอนที่จิตมีความละเอียด มีความรู้สึกว่า สภาวะแวดล้อมของจิตไม่มีที่สิ้นสุด นั้นใช่สภาวะของ อากาสานัญจายตนะฌาน ใช่หรือไม่ครับ
พ : ใช่

ป : สาธุครับ แล้วสภาวะจิตที่มีความรู้สึกเหมือนกับว่า ตัวเรามีขนาดเล็กมากๆและล่องลอยอยู่ในอวกาศ นั้นเป็นสภาวะจิตในอรูปฌานหรือไม่ครับ ถ้าใช่จิตจะอยู่ในอรูปฌานไหนครับ
พ : ใช่ อยู่ในอรูปฌาน วิญญานัญจายตนะ

 

(ตอน ๒)
ขอนำการถาม-ตอบ การปฏิบัติธรรม ที่ครูบาอาจารย์ท่านหนึ่ง( ท่านเป็นลูกศิษย์สายหลวงพ่อชา วัดหนองป่าพง และเป็นลูกศิษย์ของหลวงตามหาบัว วัดป่าบ้านตาด) ท่านได้เมตตาวิสัชชนาตอบให้กับผู้ปฏิบัติธรรมคนหนึ่งเกี่ยวกับอรูปฌาน เผื่อเป็นประโยชน์ต่อท่านผู้ปฏิบัติ ได้คลายข้อสงสัยในการปฏิบัติในอรูปฌาน

ป : ผมสงสัยสภาวะจิตในอากิญจัญญายตนะ จะต้องมีลักษณะอย่างไร
พ : สภาพจิตหรือสภาวะจิตเมื่อเข้าสู่อรูปฌาน /อากิญจัญญายตนะฌานนี้ มันจะมีแต่ความว่างเปล่าไม่มีสภาวะเป็นผู้รู้ มันจะมีแต่อาการรับรู้หรือความรู้สึกว่ามันจะว่างเปล่า แม้ในความรู้สึกว่ามีแต่ความว่างเปล่า มันก็มีแต่ความเฉยๆ แบบว่างไร้ตัวตน

ป : สาธุครับ ขอเรียนถาม จิตที่มีเล็กละเอียด จนไม่สามารถบอกได้ว่ามันมีอยู่หรือไม่มี มีการดำรงอยู่แบบ ผลุบๆโผล่ๆ นี้จะอยู่ในอรูปฌาน / เนวสัญญานาสัญญายตนะฌานใช่หรือไม่ครับ
พ : ใช่

 

(ตอน 3)
ขอนำการถาม-ตอบ การปฏิบัติธรรม ที่ครูบาอาจารย์ท่านหนึ่ง( ท่านเป็นลูกศิษย์สายหลวงพ่อชา วัดหนองป่าพง และเป็นลูกศิษย์ของหลวงตามหาบัว วัดป่าบ้านตาด) ท่านได้เมตตาวิสัชชนาตอบให้กับผู้ปฏิบัติธรรมคนหนึ่งเกี่ยวกับการยกจิตขึ้นสู่วิปัสสนาเผื่อเป็นประโยชน์ต่อท่านผู้ปฏิบัติ ได้คลายข้อสงสัยในการปฏิบัติ

ป : กราบเรียนถาม ผมสงสัยตอนที่ผมผ่าน อรูปฌาน /เนวสัญญานาสัญญายตนะฌาน จิตมันเห็นไตรลักษณ์ต่อไปได้เลย โดยไม่ต้องถอยจิตลงมาน่ะครับ
ว: หลวงปู่ก็เคยผ่านลักษณะเช่นนี้มาเหมือนกัน
ป : อ้าว ! ผมเลยงง เพราะที่ทราบมามันต้องมีวิตกวิจารณ์ หรืออยู่ในสมาธิระดับกลาง (อุปจารสมาธิ)ถึงจะพิจารณาไตรลักษณ์ได้นี่ครับ
ว : คือ เราได้พิจารณาธรรมพอแจ่มแจ้งหรือแจ่มแจ้งแล้วนั้น เมื่อเราเข้าสู่สมาธิเข้าสู่ฌานใดๆ จิตที่่เป็นอนุสัยก็อาจจะทำงานในการเข้าใจ แจ้งในไตรลักษณ์นั้นได้ แต่ไม่ใช่การเป็นการพิจารณา แต่มันเป็นเพียงการเข้าใจกฎแห่งไตรลักษณ์
ว : เข้าใจนะ
ป : อ๋อ เป็นแบบนี้เอง เหมือนกับเป็นอัตโนมัติ แบบนั้นใช่ไหมครับ
ว : ใช่
ป : ที่ผมเคยอ่านมา ในตำราเขียนไว้ว่า ทำสมถะจนถึงจุด แล้วจึงยกขึ้นสู่วิปัสสนา มันก็ตรงตามที่หลวงปู่พระอาจารย์อธิบายไว้ข้างต้น ใช่หรือไม่ครับ
ว : ตรง
ป : อ้อครับ เป็นแบบนี้เอง

 

(ตอน 4)
ขอนำการถาม-ตอบ การปฏิบัติธรรม ที่ครูบาอาจารย์ท่านหนึ่ง( ท่านเป็นลูกศิษย์สายหลวงพ่อชา วัดหนองป่าพง และเป็นลูกศิษย์ของหลวงตามหาบัว วัดป่าบ้านตาด) ท่านได้เมตตาวิสัชชนาตอบให้กับผู้ปฏิบัติธรรมคนหนึ่งเกี่ยวกับการยกจิตขึ้นสู่วิปัสสนาเผื่อเป็นประโยชน์ต่อท่านผู้ปฏิบัติ ได้คลายข้อสงสัยในการปฏิบัติ

ป. คือผมได้ฟังประสบการณ์ของนักปฏิบัติธรรมท่านนึง ไม่รู้ว่าเป็นฆราวาสหรือนักบวช นำมาเล่าไว้ในยูทูปดังนี้ครับ
อากาสานัญจายตนะฌาน
- จิตมีความละเอียดจนมีสภาพไม่ต่างจากอากาศความว่างเปล่า หมายความว่าจิตของคุณกับอากาศความว่างเปล่านั้นมีอนุภาคที่พัวพันแทรกสอดกลมกลืนจนกลายเป็นเนื้อเดียวกัน จนคุณไม่สามารถบอกได้ว่าส่วนไหนเป็นจิตของคุณ ส่วนไหนเป็นส่วนของอากาศ ฌานที่มีอากาศธาตุเป็นอารมณ์ จิตมีความละเอียดเป็นสถานะเดียวกับอากาศธาตุ
วิญญานัญจายตนะฌาน
- จิตมีความละเอียดเล็กลงกว่าอากาศธาตุ จนมีความรับรู้ว่าส่วนไหนเป็นจิตส่วนไหนเป็นความว่างเปล่า ฌานที่กำหนดวิญญาณเป็นอารมณ์ มีความรู้เป็นอารมณ์ วิญญาณคือความรู้
อากิญจัญญายตนะฌาน
- จิตมีความละเอียดเล็กลงกว่าวิญญาณธาตุ จิตเข้าไปสู่ความไม่มีอะไรเลย อากาศก็ไม่มี วิญญาณก็ไม่มี กำหนดสภาวะความไม่มีอะไรเป็นอารมณ์
เนวสัญญานาสัญญายตนะ
- จิตมีความละเอียดขั้นสุดยอดจนไม่สามารถว่า ว่ามันมีหรือไม่มี มีการดำรงอยู่ แบบผลุบๆโผล่ๆ ภาวะเข้าสู่มีสัญญาก็ไม่ใช่ ไม่มีสัญญาก็ไม่ใช่
ผมขอเรียนถามหลวงปู่ด้วยครับ ไม่ทราบว่าประสบการณ์ของผู้ปฏิบัติของท่านนี้ ถูกหรือผิดอย่างไรครับ
ว. ถือว่าถูกตามหลักปริยัติคู่ไปกับปฏิบัติ